AYM'nin Dijital Hizmet Sağlayıcılarının Sundukları Hizmetlere Erişimin Engellenmesine Yönelik İptal Kararı
Özet
Anayasa Mahkemesi’nin 12 Eylül 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 18.05.2023 tarihli ve E.2020/11, K.2023/98 sayılı kararı ile, dijital hizmet vergisiyle ilgili beyanname verme ve vergi ödeme yükümlülüklerini süresinde yerine getirmeyen dijital hizmet sağlayıcılarının sundukları hizmetlere erişimin engellenmesini düzenleyen hükmün Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
AYM, 7194 sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un vergi güvenliğini düzenleyen 7. maddesinin (2) numaralı fıkrasının Anayasa’ya aykırılığını değerlendirmiştir.
Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamına giren vergilere ilişkin beyanname verme ve vergi ödeme yükümlülüklerini süresinde yerine getirmeyen bu Kanun kapsamındaki dijital hizmet sağlayıcılarına veya Türkiye’deki yetkili temsilcisine, bu yükümlülükleri yerine getirmesi için dijital hizmet vergisini tarha yetkili vergi dairesi tarafından internet sayfalarındaki iletişim araçları, alan adı, IP adresi ve benzeri kaynaklarla elde edilen bilgiler kullanılarak 213 sayılı Kanun’da sayılan tebligat yöntemleri, elektronik posta veya diğer tüm iletişim araçları ile ihtarda bulunulabileceği ve bu durumun Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesinde ilan edileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
7194 sayılı Kanun’un 7. maddesinin dava konusu (2) numaralı fıkrasında ise ilandan itibaren otuz gün içinde bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde, dijital hizmet sağlayıcılarının sunduğu hizmetlere erişimin, bu yükümlülükler yerine getirilinceye kadar engellenmesine Hazine ve Maliye Bakanlığınca karar verileceği hükme bağlanmıştır.
AYM, başvuruya konu ilgili hükmü Anayasa’nın 48. maddesi ile güvence altına alınan çalışma ve teşebbüs özgürlüğü çerçevesinde değerlendirmiş ve dijital hizmet sağlayıcılarının sunduğu hizmetlere erişim engeli getirilmesine imkân sağlayan kuralın, dijital hizmet sağlayıcılarının teşebbüs özgürlüğünü sınırladığına karar verilmiştir.
Buna ek olarak, Anayasa’nın 13. maddesi uyarınca teşebbüs hürriyetine sınırlama getiren kanuni düzenlemelerin Anayasa’da öngörülen sınırlama sebebine uygun ve ölçülü olup olmadığı değerlendirilmiştir.
Mahkeme tarafından bant genişliğinin daraltılması gibi kademeli bir vergi güvenlik tedbiri ihdas edilmesi mümkünken doğrudan erişimin engellenmesine karar verilmesinin hizmet sağlayıcılarına aşırı külfet yüklendiği, teşebbüs özgürlüğü ile kamu yararı arasında bulunması gereken makul dengenin bozulduğuna karar verilmiştir.
Sonuç olarak iptali istenen kuralla teşebbüs özgürlüğüne getirilen sınırlamanın orantısız olduğu, ölçülülük ilkesini ihlal ettiği ve kuralın Anayasa’nın 13. ve 48. Maddelerine aykırı olduğu gerekçeleriyle iptalinin gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Karar, 12.06.2024 tarihinde yürürlüğe girecektir.
İlgili AYM kararına aşağıdaki bağlantı yardımıyla ulaşabilirsiniz.
